آشیقلیق صنعتی

 

    موسیقی وشعر صنعتینین كؤكو ،یازیلی تاریخلردن چؤخ قدیمه قاییدیر. آرخئولوژی(باستان شناسی) قازینتیلاردان تاپیلمیش داشلار و اونلارا حك اولونموش موسیقی آلت لری و اونلاری چالانلارین شكیللری و باشقا ایلكین موسیق آلت لرینبن نمونه لری ،همین صنعتین یازیلی تاریخلردن چوخ قاباغا عایید اولدوغونو گؤسته ریر(2700-3000 میلاددان قاباخ). بیز بو فاكتیلارا(قایناقلارا) آرخالاناراق گؤروروك كی آشیق صنعتی اَن قدیم و یوكسك سوییه ده اولان بیرصنعت دی.آشیق صنعتی اورجینال و تكرار اولونمازدیر.

   بو صنعت خالقین،عصیرلر بویو عنعنه لری(رسم لری) اؤزه رینده یارانیب فورمالاشمیشدیر.آشیق یارادیجی لیغی شفاهی خالق ادبیاتین اُن بؤیوك و زنگین قولونو تشكیل ائدیر.

   آذربایجان شفاهی خالق ادبیاتی سؤزلویونده ان تانینمیش سؤزلردن بیری ده آشیق سؤزودو.بوسؤزون آرخاسیندا،بیر بؤیوك ملتین – اولوسون مدنیّت تاریخی ،كیملیگی ،معیشت نغمه لری ،تمیز حسّ لری،گوموش بولاق كیمی قاینایان دویغولاری،جنگاورلیگی،سئوینجی،كدری،ائنیشلی _ یوخوشلو عومور یولو، فلسفی گؤروشلری وحیاتین سئزمك اولار.

   بوسؤز(آشیق) ایستر _ایستمز اساطیرله باغلیدیر.داها دوغروسو بو سؤزون ذاتیندا،اؤزؤنده مقدس لیك وار، كشف اولونمامیش بیر گومونج دور (دفینه- خزینه).عصریمیزده، سازلا چالیب اوخویان كسه آشیق دئیلرسه دئمك بو سؤزون كیچیك بیر حصّه سینین معناسی قید اولونور، بوسؤز چوخ آنلاملی بیر كلمه دیر.(البته بونو آرتیرمالیام كی بعضی بؤیوك اوستاد آشیقلاریمیز واركی بوسؤزون معناسین تام شكلینده اؤزلرینه عایید ائله ییبلر، ودوغوردان دا هر لحاظدان آشیق دیلار.)

   آشیق ایلاهی آدام، حكمت صاحبی،طبیب لیك علمینه مالیك،دینی فلسفی شخص، شعر صنعتینه وموسیقی كیمی معجزه لره ییئه لنمیش (مالیك اولموش _ صاحب اولموش) آغ ساققال آدام دیر.تؤرك ائللرینین توی _ دویونو، سوغ و یاسی توره نی اونسوز اولمایب دیر. آشیق همیده داستانلاردا یارادیب اوخویار.

 

نئجه ده كی دده علسگر  دئمیش:

آشیق اولوب دیار _ دیار گزه نین (بئله ده دئیللر:آشیق اولوب ترك وطن اولانین)

ازل باشدا پور كمالی گره ك دیر

اوتوروب   دورماقدا   ادبین   بیله

معریفت علمینده دولو گره ك دیر.

 

خالق حقیقت دن مطلب قاندیرا

شیطانی اؤلدوره، نفسین یاندیرا

ائل ایچینده ، پاك اوتورا ،پاك دورا

دالیسیجا خوش صداسی گره ك دیر.

 

عارف اولا ایهامینان سؤز  قانا

نامحرم دن شرم ائله یه  اوتانا

ساعات كیمی مئیلی حاقا دولانا

دوغرو قبلی،دوغرو یولو گره ك دیر.

 

دانیشاندا سؤزون قیمتین بیله

مجازی دانیشا ،مجازی گوله

كلمه سیندن لعل و مرجان سوزوله

تامام سؤزو معمالی گره ك دیر.

 

علسگر حق سؤزون اثباتین وئره

عملین  ملك لر    یازا    دفتره

هریانی ایسته سه باخاندا گؤره

طریقت له بو سؤدالی گره ك دیر.

 

   آشیقین سازی توخونولمازدیر.قدیم تورك لر، الینده ساز اولان دوشمنه توخونمازدیلار.قدیم توركلرده، هر آداما آشیق آدی وئریلمیردیر، اُن بؤیوك آشیق ایسه دده قورقود دور ، بو ده یرلی حكیم،عالیم،شاعیر، مغنّی موسیقی چیه كئچمیشده ،دده، وارساق، اوزان، باخشی، یانشاق، میرزه... دئیرلرمیش.

   دئمه لی آشیق لیق صنعتی تورك اؤلكه لریندن ساوای آیری بیر ملّت ده یوخدور،اولموش اولسادا،تورك ملّتیندن ایلهام آلمیشدی.چونكی بوصنعت یالنیز تورك دونیاسیندادیر.

1392/11/5
بؤلوملر : آشیقلیق صنعتی,